Riportiamo l'inchiesta sull'assistenza psichiatrica in Italia e una intervista al presidente dell'AipsiMed, apparsa sulla rivista olandese "Skipr", dal titolo "La rivoluzione italiana in materia di salute mentale è ancora incerta dopo trent'anni". L'Olanda è anche il Paese con il migliore sistema sanitario in Europa, secondo l'ultimo "Euro Health Consumer Index", mentre l'Italia si posiziona solo al 15° posto in Europa. Segue il testo dell'inchiesta (in allegato l'articolo originale):
Italiaanse revolutie in ggz hapert al dertig jaar
Ze was de trats van Italie en een voorbeeld voor heel de wereld: 'La 180'. Deze wet verklaarde in 1978 de traditionele psychiatrische inrichtingen taboe. Ruim drie decennia later heerst er grote onvrede in de Italiaanse ggz. Door Eelco van der Linden
"De eerste keer dat ik als student medicijnen in een gevangenis kwam, was toen ik tegen het fascisme vocht. De geur was vreselijk; de geur van de dood. Dertien jaar later ben ik directeur geworden van een psychiatriscbe inrichting. Toen ik daar voor het eerst binnenkwam, bekroop me exact datzelfde gevoel."
Franco Basaglia had genoeg persoonlijke redenen om de strijd aan te gaan met de gesloten psychiatrischce inrichting. In 1978, twee jaar voor zijn dood, mocht hij de wet verwelkomen die in zijn geest was opgesteld. De 'gckkenhuizen' moesten dicht en de tachtigduizend patienten zouden worden opgenomen door de maatschappij. Die moest met lokale hulpcentra permanente zorg en liefst ook preventie garanderen.
'Een grote stap in onze beschaving', heet het steevast als in ltalie La 180 wordt herdacht. Want na eeuwen van misbandeling en gevangenschap werd 'de gek' tot mens verheven. Hij kreeg rechten, zoals het weigeren van medische behandelingen. Hij werd niet langer afgezonderd, maar mocht onder 'normale mensen' leven. Individueel herstel zou zo een kans krijgen.
In Italie begon een revolutie die wereldwijd navolging zou krijgen. De WHO roemt vandaag nog steeds La 180, net als bet groenboek over geeste-Jijke gezondheid dat de Europese Unie in 2005 publiceerde. En in Italie zelf? "Een revolutionaire wet, maar hier nooit ecbt toegepast en nu niet meer van deze tijd", zegt psychiater Nicola Gianmarco Ponsillo, hoofd mentale gezondheid van het eerste medische district (ASL) van Napels en voorzitter van dc Italiaanse Vereniging Psychiaters AipsiMed.
Sleutelen
Bet is moeilijk in Italie iemand te vinden die tevreden is over La 180. Iedereen wil eraan sleutelen. De regering Berlusconi wil 'correcties', die veel psychiaters interpreteren als bet opnieuw willen openen van inrichtingen. De regering beeft veiligheid tot speerpunt verheven en daar hoort het opsluiten bij van gevaarlijke personen met psychische problemen. Familiedrama's zijn aan de orde van de dag en dan wordt beschuldigend gewezen naar La 180, en de aan hun lot overgelaten patienten die hun familie tot wanhoop drijven.
Ponsillo zucht. "El' zijn veel schrijnende situaties in bet hele land. Iedereen klaagt. Er liggen zeven voorstellen voor een wetswijziging in het parlement van zowel rechts als links. De aandacht is positief, want onverschillighcid is onze grootse vijand. Eindelijk wordt onderkend dat de situatie niet houdbaar is en dat we na drie decenni a heel erg behoefte hebben aan een update."
Basis van het probleem is dat La 180 nog steeds een kaderwet is met algemene principes die zijn verwerkt in slechts elf artikelen. Men koos voor snelheid om een referendum voor te zijn dat vroeg om afschaffìng van de oude wet op de psychiatrie. ltalie was in de greep van geweld en terrorisme en de kans leek groot dat de Italianen zich uit veiligheidsoverwegingen zouden hebben uitgesproken tegen sluiting van de inrichtingen. De twintig regio's die in Italie verantwoordelijk zijn voor de publieke gezondheidszorg, kregen de taak La 180 uit te werken en dat leidde tot totaal verschillende resultaten. Op de ene plaats kwam niets van de grond en werd getreuzeld met de sluiting van de inrichtingen (de laatste ging in 2000 dicht), op de andere plaats ontstond wel alternatieve zorg.